ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΜΟΥΣΙΚΗ
Θεωρητικές Σημειώσεις

 

Περὶ τῶν δύο Εἰδῶν τοῦ Μέλους ὡς πρὸς τὸν Ρυθμόν

τῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ 1881

 

Μουσικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Οἰκ. Πατρ. (1881), Στοιχειώδης διδασκαλία τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς - ἐκπονηθεῖσα ἐπὶ τῇ βάσει τοῦ ψαλτηρίου, Κωνσταντινούπολις 1888 (ἀνατύπ. ἐκδ. Κουλτούρα).

Κεφάλαιον ια'., σ. 45.

§41. Ἅπασα ἡ ἱερὰ ἡμῶν ὑμνογραφία διαιρεῖται εἰς πεζὴν ἢ ἄρρυθμον, καὶ εἰς ἔρρυθμον [Ὁ ρυθμὸς ἐν τοῖς εἱρμολογικοῖς μέλεσιν ἀποτελεῖται ἐκ τριῶν τινων α'. ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν μουσικῶν περιόδων τῶν περιεχομένων ἐν ἑκάστῳ τῶν Τροπαρίων τῶν ὑπαγομένων ὑπὸ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἱρμὸν, ἕν καὶ τὸ αὐτὸ Προσόμοιον, Μακαρισμὸν κτλ. β'. ἐκ τοῦ ἀριθμοῦ τῶν συλλαβῶν τῶν περιεχομένων ἐν ἑκάστῃ μουσικῇ περιόδῳ καὶ γ'. ἐκ τῆς θέσεως τῶν συλλαβικῶν τόνων ἐν ἑκάστῃ μουσικῇ περιόδῳ].

Καὶ ἡ μὲν πεζὴ ὑμνογραφία περιλαμβάνουσα τὸν Ψαλτῆρα, τὰ Στιχηρὰ καὶ Ἀπόστιχα τῆς Ὀκτωήχου, τὰ Ἰδιόμελα καὶ τὰ Αὐτόμελα, καὶ τὰ Δοξαστικὰ, Δοξολογίες, Χερουβικὰ, Κοινωνικὰ καὶ τὰ τοιαῦτα ἀργὰ μέλη, ἀνάγεται εἰς τὸ Στιχηραρικὸν εἶδος, τὸ ὁποῖον ὑποδιαιρεῖται εἰς Στιχηραρικὸν σύντομον, εἰς Στιχηραρικὸν ἀργὸν, καὶ εἰς Παπαδικόν.

Ἡ δὲ ἔρρυθμος περιλαμβάνουσα τοὺς Εἱρμοὺς, τὰς Καταβασίας, τοὺς Κανόνας,  τοὺς Μακαρισμοὺς, τὰ Προσόμοια, τὰ Κοντάκια, Ἐξαποστειλάρια καὶ πάντα τὰ σύντομα μέλη, ἀνάγεται εἰς τὸ Εἱρμολογικὸν, ὑποδιαιρούμενον ἐπίσης εἰς σύντομον καὶ ἀργὸν καὶ καλοφωνικόν.

*     *     *

Ἀρχικό: 22/1/2006
Τρέχουσα ἔκδοση 1.0: 14/02/2010
panayiotis@analogion.net